Kiralık Araç HGS: Kim Öder, Ceza Ne Olur?

Kiralık araçla köprüden ya da otoyoldan geçtiğinizde ücret aracın HGS etiketinden düşer. Etiketin bakiyesi yetmezse ya da araçta etiket yoksa geçiş "ihlalli geçiş" olarak kaydedilir ve muhatabı aracın sahibi, yani kiralama şirketi olur. Kiracıya yönlendiren bir usul yok; trafik cezalarında 2026'da gelen yönlendirme kuralı köprü ve otoyol geçişlerini kapsamıyor.

Bu yazıda geçiş ücretinin ve cezanın nasıl büyüdüğünü, kiralık araçta kimin ödediğini ve 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek kiralama yönetmeliğinin bu konuda ne dediğini anlattık. Yazı 3 Kasım 2026'daki mevzuata göre hazırlandı.

HGS nasıl çalışır?

HGS etiketi araç plakasına bağlanır ve ön cama yapıştırılır; başka bir araca taşınamaz. Etiket PTT'den ve bankalardan alınıyor, bakiye yüklenerek kullanılıyor. Gişe kamerası plakayı okur; plakaya kayıtlı hesap açık ve bakiyeliyse ücret oradan çekilir. Bakiye yoksa geçiş ihlalli olarak kaydedilir.

Eski OGS sistemi 2022'de kaldırıldı; bugün köprü, otoyol ve tünel geçişlerinin tamamı HGS ile ödeniyor. İşletmesi özel şirketlere verilmiş köprü ve otoyollar da (Avrasya Tüneli, Osmangazi ve Yavuz Sultan Selim köprüleri gibi) aynı etiketle ödeniyor, ama ihlal hâlinde cezayı işletici şirket tahsil ediyor.

İhlalli geçiş: 15 gün, 45 gün kuralı

Kural 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 30. maddesinde. Süre, ödemesiz geçişin yapıldığı günden işliyor:

Ödeme zamanı	Ne ödenir
Geçişi izleyen 15 gün içinde	Yalnız geçiş ücreti; ceza yok
16. günden 45. güne kadar	Geçiş ücreti + ücretin bir katı ceza
45. günden sonra	Geçiş ücreti + ücretin dört katı ceza

Dört katlık oran 2018'de ondan dörde indirildi; ara kademe olan "bir katı" 2022'de eklendi. İnternetteki sayfaların bir kısmı hâlâ "15 gün geçince dört katı" yazıyor; arada otuz günlük bir pencere var.

Karayolları Genel Müdürlüğünün kendi yollarında ceza idari para cezasıdır: tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmezse vergi dairesi kamu alacağı olarak takip eder. Ceza ve ücret ödenmeden aracın fenni muayenesi yapılmıyor, araç satılamıyor ve devredilemiyor. Filosunu yenileyen bir kiralama şirketi için bu madde önemli: unutulmuş birkaç ihlalli geçiş araç satışını durdurabilir.

İşletmesi özel şirkette olan köprü ve otoyollarda oranlar aynı, usul farklı. Ceza idari para cezası değil; işletici şirket ücreti ve cezayı genel hükümlere göre, gerektiğinde icra yoluyla tahsil ediyor. Dört katlık cezadan önce araç sahibine en az on beş gün önce kısa mesaj, e-posta, ihbarname ya da e-Devlet bildirimiyle haber verilmesi gerekiyor. Karayolları Genel Müdürlüğünün sorgulama sayfasına göre bu projelerde %25 peşin ödeme indirimi uygulanmıyor.

Trafik cezalarında olduğu gibi burada da zaman sınırı var: Kabahatler Kanununun 20. maddesi 6001 sayılı Kanundaki idari para cezalarını da sayıyor. Ceza, ihlal yılını izleyen takvim yılının sonuna kadar verilip tebliğ edilmezse düşüyor.

Kiralık araçta geçişi kim öder?

Kanun açısından muhatap ihlal tarihindeki araç sahibi, yani kiralama şirketi. 6001 sayılı Kanunda kiracıya ya da sürücüye yönlendirme hükmü yok. Bunu ayrıca vurguluyoruz, çünkü kiralık araç trafik cezası yazısında anlattığımız 2026 değişikliği yalnız Karayolları Trafik Kanunundaki trafik cezalarını kapsıyor. Köprü ve otoyol ihlali KABİS kaydı ne kadar doğru olursa olsun şirkete gelir.

Şirket ücreti ve varsa cezayı öder, sonra kira sözleşmesine dayanarak kiracıdan ister. Kiracıdan ne istenebileceğini 2027'den itibaren yönetmelik sınırlıyor (aşağıda).

Kiracıysanız

Aracı teslim alırken etiketin takılı olup olmadığını ve geçişlerin nasıl yansıtılacağını sorun. Aracı iade ettikten haftalar sonra kartınızdan bir çekim yapılması çoğu zaman bu geçişlerdendir; geçişin yeri ve saati kiralama dönemine denk geliyor mu, isteyip bakın. Aynı geçişi hem siz hem şirket ödediyseniz iade isteyin; geçiş bir kez ödenir.

Türkiye plakalı araçların ihlalli geçişleri Karayolları Genel Müdürlüğünün internet sayfasından sorgulanamıyor; sayfa Türkiye plakaları için e-Devlet'e yönlendiriyor. e-Devlet'teki hizmet ("Otoyol, Köprü ve Tünel Geçiş, İhlalli Geçiş ve Borç Sorgulama") araç sahibine göre çalışıyor; kiraladığınız aracın kaydını siz göremeyebilirsiniz. Bu yüzden ödemeyi kendi başınıza yapmaya çalışmak yerine kiralama şirketiyle konuşun.

Şirketseniz: geçişleri doğru kiracıya bağlamak

Asıl iş ücreti ödemek değil, hangi geçişin hangi kiracıya ait olduğunu bulmak. Geçiş kaydında plaka, gişe ve saat var; kiracı yok. O saatte araç kimdeydi sorusunun cevabı sizin kayıtlarınızda.

Geçiş dökümünü e-Devlet'teki tüzel kişi hizmetlerinden ("HGS Geçiş Bilgileri Sorgulama (Tüzel Kişi)", "Otoyol, Köprü ve Tünel Geçiş, İhlalli Geçiş ve Borç Sorgulama (Plakaya Bağlı) (Tüzel Kişi)") ya da etiketi aldığınız bankanın kurumsal kanalından alırsınız. Şirket adına e-Devlet işlemi için MERSİS üzerinden güvenli elektronik imzayla yetkilendirme gerekiyor. Karayolları Genel Müdürlüğüne göre son on beş günün geçişleri sorguya henüz yansımamış olabilir.

Eşleştirmede dört durum çıkıyor:

1. Geçiş tek bir kiralamanın içinde: kiracıya aittir.
2. Geçiş teslim ya da iade saatine çok yakın: teslimi yapan çalışanın saati ile gişe saati birkaç dakika kayabilir. Biri bakıp karar vermeli.
3. O saatte araç kirada değil: çalışanın aracı yıkamaya, servise ya da başka şubeye götürmesi. Bu geçiş firmanındır; kira dışı kullanımı kayda geçirmezseniz bir sonraki kiracıya yansıtılma riski doğar.
4. Hiçbir kayıtla eşleşmiyor: araç değişimi ya da uzatma kayda geçmemiş olabilir; geçişi kimseye yansıtmadan önce bakın.

İhlalli geçişte takvim önemli: on beş gün içinde ödenen geçiş cezasız kapanıyor. Etiket bakiyesini haftalık kontrol etmek, aylık ekstreyi beklemekten ucuz.

2027'den itibaren kiracıdan ne istenebilir?

Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe giriyor ve tüketiciye yapılan kısa süreli (en çok 29 günlük) kiralamalarda geçişleri açıkça düzenliyor:

• Kiracı isterse hızlı geçiş sistemi, yani HGS, kiracıya bedelsiz sunuluyor; kira süresinde yapılan geçişlerin ücreti kiracıdan alınabiliyor (madde 13/6).
• Geçiş ücretinin kendisi ve sözleşmede belirtilip belgelendirilen ek maliyet dışında kiracıdan bedel alınamıyor (madde 13/7). Geçiş ücretine sözleşmede yazmayan bir "hizmet bedeli" eklemek bu kurala takılır.
• Kira sözleşmesinde otoyol ve köprü geçiş ücretlerine ilişkin açıklama bulunması zorunlu (madde 10/3-f).
• İadeden sonra ortaya çıkan, kira dönemine ait geçiş ücretleri depozitodan karşılanabiliyor; şartı, kiracının sözleşmede onay vermesi ve tahsilattan önce bilgilendirilmesi (madde 14/2-c). Depozito ise iadeden sonra yedi gün içinde geri verilmek zorunda (madde 14/4).

Yedi günlük depozito iadesi ile on beş güne kadar yansımayabilen geçişler bir araya gelince ortaya şu iş çıkıyor: iadeden sonraki birkaç günde geçişleri kontrol etmek, depozitoyu ona göre kapatmak ve sonradan gelen geçişler için sözleşmede açık bir tahsil yolu bulundurmak. Yönetmeliğin diğer şartlarını araç kiralama yetki belgesi yazısında topladık.

Yazılımda geçiş eşleştirme

Geliştirdiğimiz oto kiralama yazılımında geçişler elle girilebiliyor ya da dosyadan topluca içe aktarılıyor. Yazılım her geçişi plaka ve saatle aracın o anki dönemine bağlıyor: kiralama, kira dışı kullanım ya da şubeler arası transfer. Sonuç altı listeye ayrılıyor:

• yansıtılacaklar (tek bir kiralamanın içinde kalan geçişler),
• onay bekleyenler (teslim ya da iade anına 60 dakikadan yakın olanlar),
• belirsizler (aynı anda birden fazla döneme denk gelenler),
• sahipsizler,
• yansıtılanlar,
• firmanın kendi geçişleri.

Aynı geçiş hem elle girilip hem sonradan dosyayla gelirse yazılım bunu tanıyor ve ikinci kez yazmıyor; gişe adı dosyada farklı yazılsa bile. Bir geçiş kiracıya bir kez yansıtılıyor. Etiketler ve bakiye yüklemeleri de aynı ekranda izleniyor.

Teslim, iade ve depozito kayıtlarının düzenini araç kiralama programı yazısında anlattık; kiracı bildirimi için KABİS nedir yazısına bakabilirsiniz.

Haftada bir kontrol yeter

Her pazartesi bir önceki haftanın geçişlerini çekin, kiralamalarla eşleştirin ve ihlalli geçiş varsa on beşinci günü dolmadan ödeyin. Etiket bakiyesi düşük araçları aynı listede işaretleyin. Bu yarım saatlik iş, dört katlık cezayı ve satış günü ortaya çıkan muayene engelini önler.